De footprint van je IT

Waar te beginnen?

Er ligt volop druk op de duurzaamheid van je operatie en bedrijfsvoering. Steeds meer groeit het besef dat IT een belangrijke rol speelt in de ecologische voetafdruk van de organisatie, van energieverslindende datacenters tot de impact van e-waste. Klanten, investeerders en wetgeving leggen een toenemende verantwoordelijkheid op om IT duurzamer en groener te maken. Maar hoe pak je dat concreet aan? Maaike Maranus, Director Sustainability bij Conclusion, doet een voorzet.

Maaike wil eerst een hardnekkig misverstand uit de wereld helpen. Duurzaamheid wordt nog te vaak benaderd als iets dat van buitenaf wordt opgelegd: een checklist van regels, ESG-criteria en compliance-eisen waaraan bedrijven moeten voldoen.

“Het woord ‘duurzaamheid’ heeft een verkeerde lading gekregen. Het gaat niet alleen om wat móet vanuit de wet of over elektrische auto’s en vegaburgers in het bedrijfsrestaurant,” zegt ze, “het is essentieel voor een gezonde bedrijfsvoering, voor de toekomst van het bedrijf. Grondstoffen en energie worden bijvoorbeeld steeds schaarser en daardoor duurder. Bedrijven die hier vroegtijdig op inspelen door efficiënter gebruik, recycling of alternatieve bronnen, kunnen kostenstijgingen beter opvangen en blijven concurrerend. Bovendien geeft inzicht in afhankelijkheden meer grip op de continuïteit van de bedrijfsvoering.”  

 “Consumenten, maar ook zakelijke partners, kiezen vaker voor bedrijven die duurzaamheid serieus nemen. Duurzaamheid moet daarom geen randvoorwaarde zijn, maar een integraal onderdeel van de strategie. Duurzaamheid gaat wat mij betreft voorál over de duurzaamheid van je bedrijf zelf. Het is geen moreel sausje, het is common business sense voor wie op lange termijn relevant wil blijven. En het neerzetten van een toekomstbestendig en dus duurzaam IT-landschap hoort daar bij.”   

Dus, waar te beginnen? “Een goede aanpak begint altijd met meten. Maak een nulmeting van de broeikasgasemissies van jouw IT-landschap, indien mogelijk neem je ook historische gegevens mee. Bijvoorbeeld vanaf 2019 tot nu, om trends en afwijkingen zichtbaar te maken.” Zo’n nulmeting gaat verder dan het optellen van energieverbruik: het brengt in kaart waar de meeste impact zit, van datacenters die veel stroom slurpen tot software die overmatig rekenkracht vraagt. “Door die hotspots te herkennen, kun je veel gerichter bepalen waar de hefbomen voor decarbonisatie liggen”, zegt Maaike. AI speelt daarin volgens haar een dubbelrol. Aan de ene kant vergroot AI het energieverbruik, zeker in deze fase van snelle adoptie en groeiende datacentercapaciteit. Aan de andere kant kan AI juist helpen om efficiënter te werken, bijvoorbeeld door automatisch serverbelasting te spreiden, koeling slimmer aan te sturen of software continu te optimaliseren. Met de inzichten uit de nulmeting ontwikkel je beleid en monitor je de effecten, kwartaal na kwartaal en jaar na jaar. “De impact laat zich zelden binnen een paar weken zien: het kost tijd om structurele verbeteringen door te voeren, data te verzamelen en patronen te ontdekken. Vlak daarbij niet uit hoe ‘nieuw’ het energieslurpende AI in de branche is en hoe weinig we nog weten over die voetafdruk op de lange termijn. Maar uiteindelijk is harde, betrouwbare data het enige dat echt inzicht biedt in je voetafdruk. En daarvoor moet je gaan meten.”  

The next big step in verduurzaming van bedrijven is dataopslag. “Beperk dubbele bestanden en kies voor groene data- en cloudplatformen die werken met één versie van de waarheid in plaats van talloze kopieën.” Ze noemt Snowflake als voorbeeld, een data warehouse in de cloud, waarbij datasets maar één keer hoeven te worden opgeslagen in plaats van twintig keer. Het zogenoemde zero clone copying. “Dat lijkt een detail, maar bij grote bedrijven scheelt het enorm in opslag, kosten en energie.”  

Ook het martech diet is een buzzword van deze tijd. Een simpel maar doeltreffend concept: tools en systemen die niet gebruikt worden, ruimen het veld. “Het klinkt zo logisch, maar de meeste bedrijven hebben veel meer tools en functionaliteiten in hun systemen dan nodig. Daar met de bezem doorheen gaan draagt bij aan duurzaamheid, maakt infrastructuur efficiënter en wordt door medewerkers als veel prettiger ervaren. Door dat soort keuzes te combineren met bewuster datagebruik binnen teams, ontstaat een cultuur waarin data niet gedachteloos wordt bewaard, maar doelgericht wordt beheerd, wat op termijn forse besparingen in energie en infrastructuur oplevert.”  

Nog zo’n simpele, maar effectieve maatregel: het verlengen van de levensduur van laptops en andere apparatuur. Volgens Maaike kunnen laptops en telefoons vaak probleemloos een jaar langer mee in de organisatie. Dat levert directe winst op, omdat er minder nieuwe apparaten geproduceerd, vervoerd en uiteindelijk afgevoerd hoeven te worden. Bovendien betekent het dat bestaande middelen beter worden benut en dat er minder druk ontstaat op de grondstofketen. Door apparaten tussentijds te refurbishen of repareren, blijven ze technisch en visueel aantrekkelijk voor de volgende gebruiker.  

Elke organisatie weet dat succesvolle veranderingen staan of vallen met medewerkersbetrokkenheid. “Bij verduurzaming geldt dat al helemáál. Het goeie nieuws: medewerkers zijn vaak al intrinsiek gemotiveerd om duurzaam te werken. Maak daar gebruik van. Geef ze de mogelijkheid om met ideeën te komen, door bijvoorbeeld werkgroepen op te richten waarin ruimte is voor initiatieven.”  

Door bovenstaande maatregelen te implementeren, laat je als organisatie zien dat je concrete stappen zet naar een duurzame bedrijfsvoering. “Ook dat heeft weer allerlei positieve neveneffecten. Medewerkers zien wat er gebeurt en gaan meedoen. Ze begrijpen dat hun kleine acties, zoals het uitschakelen van overbodige dashboards of het uitzetten van niet-gebruikte apparaten, bijdragen aan een groter duurzaamheidsdoel en het imago van het bedrijf. Het bespaart tevens kosten en het verkleint afhankelijkheden. De medewerker draagt zo rechtstreeks bij aan het succes en de toekomstbestendigheid van het bedrijf.”

Maaike besluit: “Soms lijkt het moeilijk om te weten waar te beginnen: duurzaamheid is zo’n breed en complex begrip. Maar kies één aspect en begin gewoon. Eén duurzaamheidsinitiatief heeft vaak een butterfly-effect door het hele bedrijf: dat is het mooie eraan.”