Steeds meer groeit het besef dat biodiversiteit belangrijk is voor de kwaliteit van onze leefomgeving. Met AI is die verrassend goed in kaart te brengen, bewijst het Conclusion Impactbos nabij Bergen op Zoom.
Het begon in 2022, toen Conclusion voor een langdurige samenwerking de handen ineensloeg met Trees for All en Brabants Landschap en gezamenlijk het Impactbos werd gestart. Doel: de lokale biodiversiteit vergroten met een variatie aan bomen, grassen en microhabitats.
Op een terrein van ongeveer 8 hectare landbouwgrond werden 29.000 bomen aangeplant. Hierdoor ontstond gaandeweg een ecologisch rijk gebied met 5,5 hectare bos en 2,5 hectare kruidenrijke akkers, grasland en poelen.
Biodiversiteit als fundament
Naarmate de biodiversiteit toenam, groeide ook de interesse van data en AI-specialisten voor het Impactbos. Want het gebied herbergt óók een rijke bron aan toepasbare data.
“Biodiversiteit is een veel breder begrip dan veel mensen veronderstellen”, zegt Raymond van Ek, Director Business Change & Sustainability bij Conclusion Intelligence. “Het gaat om meer dan verschillende soorten planten en dieren. Biodiversiteit is de ruggengraat van onze ecosystemen. Zonder bijen en vlinders bijvoorbeeld, krijgen we een groot probleem met onze voedselvoorziening.”
De mannen en vrouwen van Conclusion, Trees for All en het Brabants Landschap lopen vaak letterlijk met hun voeten in de klei, in en rond het Impactbos. “Het is prachtig om te zien hoe het ecosysteem zich ontwikkelt. Al kijkend en pratend krijgen we steeds nieuwe inzichten.”
Het impactbos als bron van data
“Zo zien we het Impactbos als een gigantische bron van data. Bij Conclusion weten we daar wel raad mee, want we hebben vijfhonderd collega’s die gespecialiseerd zijn in data en AI. We vroegen ons af: hoe kunnen we onze gezamenlijke knowhow inzetten om de ecologische impact van het Impactbos te vermenigvuldigen?”
Raymond en zijn collega’s startten met het combineren van een variëteit aan databronnen, met behulp van AI. Zo vergelijken ze het ‘diverse’ Impactbos met het aangrenzende landbouwgebied, waar doorgaans slechts één gewas groeit.
Raymond: “We combineren data uit ons veldwerk met historische gegevens vanaf 1950, nationale databanken, satellietbeelden en geografische info”. Daaruit ontstaat een 'film' van hoe een natuurgebied zich door de tijd heen ontwikkelt. Door historische gegevens te combineren met actuele inzichten, krijgen we een steeds scherper beeld van hoe natuur en biodiversiteit werkt. We kunnen trends herkennen, ingrijpen waar nodig, en de impact van onze aanplant beter beoordelen.”
Fact-based sturen op biodiversiteit
“We ontdekken ook welke veranderingen in het ecosysteem en de omgeving samenhangen met biodiversiteitsverlies. Zo bouwen we stap voor stap aan kennis die helpt om de natuur toekomstbestendig te maken. Een mooie vorm van factbased improvement.”
AI helpt de puzzel te leggen: gegevens hoeven niet meer handmatig uit archieven geplukt te worden. Beleidsdocumenten van dertig jaar geleden worden gedigitaliseerd en doorzoekbaar gemaakt. Zo legt AI verbanden tussen de actuele resultaten en maatregelen zoals die vroeger werden genomen.
“We testen nu een model waarmee AI suggesties doet,” vertelt Raymond. Zo is de zwarte specht in dit project een zogeheten doelsoort, die symbool staat voor een gewenst type leefomgeving. Als het goed gaat met de zwarte specht, is dat vaak een teken dat het ecosysteem gezond is.”
“Wij stellen ons AI-model een vraag, zoals: wat kun je doen om de zwarte specht te helpen? AI analyseert dan alle informatie over zijn leefgebied en de maatregelen die gewerkt hebben. Vervolgens geeft AI een voorstel. Dan checken wij: klopt dit met wat we in het veld zien?”
Biodiversiteit meetbaar maken voor bedrijven
Het grotere plaatje draait om meer dan spechten tellen. Want veel organisaties nemen biodiversiteit op als thema in hun ESG-doelstellingen (Environmental, Social, Governance). Hiervoor moeten zij inzicht kunnen geven in hun ecologische impact, maar dat is lastig. Want veel data is versnipperd en slecht toegankelijk. Onze aanpak maakt het concreet.”
“We hopen met dit project organisaties te inspireren. Biodiversiteit klinkt als iets groots en ingewikkelds, maar hoeft dat niet te zijn.”, stelt Raymond. “Dit project laat zien hoe je biodiversiteit relatief eenvoudig kunt meten, en hoe je er concreet aan kunt bijdragen. We verwachten in het najaar van 2025 onze eerste bewezen inzichten te delen.”
“Het mooie is: dit is geen theoretische exercitie,” zegt Raymond. “We staan letterlijk met onze voeten in het veld, tussen de poelen en kruidenrijke graslanden. En ondertussen werken we met AI aan de toekomst, waarin biodiversiteit net zo meetbaar is als CO₂.”
Over Trees for All
Trees for All zet zich sinds 1999 in voor het herstel van bossen en de aanplant van nieuwe bomen. Samen met lokale partners, waaronder Conclusion, realiseert de stichting duurzame projecten die bijdragen aan gezonde ecosystemen en goede leefomstandigheden voor mens en natuur.
Over Brabants Landschap
Brabants Landschap werkt aan het behoud en de ontwikkeling van natuur in Noord‑Brabant. De stichting beschermt waardevolle landschappen, herstelt biodiversiteit en zorgt ervoor dat natuurgebieden behouden blijven en toegankelijk zijn voor wandelaars, fietsers en andere bezoekers.
Biodiversiteit onder druk
Biodiversiteit staat wereldwijd onder druk, en juist in Nederland is het verlies bijzonder groot. Toch is het belang ervan nauwelijks doorgedrongen tot veel bedrijven. Terwijl ons welzijn en economie sterk afhankelijk zijn van gezonde ecosystemen, blijft biodiversiteit vaak een abstract begrip, moeilijk te vertalen naar concrete actie.
Een belangrijke drempel is dat organisaties vaak niet goed weten wat biodiversiteit precies inhoudt of hoe ze hierop kunnen sturen. Er is gebrek aan data, kennis en handelingsperspectief. Toch kunnen kleine, goed doordachte stappen al verschil maken. Technologie en IT kunnen hierbij helpen. Door bewustwording te vergroten en samenwerking te zoeken met ecologische experts, kunnen bedrijven actief bijdragen aan herstel van biodiversiteit en daarmee ook aan hun eigen veerkracht.
