kan echt en nep niet meer onderscheiden door AI 

8 op de 10 Nederlanders 

Stel je krijgt een appje van je partner die vraagt om snel geld over te maken, of je wordt gebeld door iemand die exact klinkt als je leidinggevende: deze situaties lijken steeds echter door de inzet van AI. Voor 78 procent van de Nederlanders wordt het daardoor moeilijker om echt en nep van elkaar te onderscheiden. Dat blijkt uit onderzoek van IT- en businesstransformatiedienstverlener Conclusion onder 1.003 Nederlanders. 

De moeite om echt en nep te onderscheiden speelt in alle leeftijdsgroepen. Onder jongeren van 16 tot 29 jaar geeft 71 procent aan hiermee te worstelen. Bij 60- tot 69-jarigen loopt dit op tot 85 procent. 

Veel Nederlanders gaan er automatisch van uit dat een bericht of telefoontje van een bekende te vertrouwen is: 55 procent twijfelt daar vaak niet aan. Bij jongeren van 16 tot 29 jaar loopt dit op tot 60 procent, terwijl dit onder 60- tot 69-jarigen 47 procent is. Daardoor zijn vooral jongeren kwetsbaar voor fraude met deepfake-stemmen of berichten die lijken te komen van iemand die ze kennen. 

Roel Gloudemans, Director IT Risk & Compliance bij Conclusion: “Juist doordat jongeren gewend zijn snel en veel digitaal te communiceren, vertrouwen ze sneller op berichten van bekenden. Dat maakt hen extra gevoelig voor deepfake-stemmen en misleidende berichten die steeds overtuigender worden. Het risico verschuift daarmee van ‘kun je het herkennen?’ naar ‘durf je te twijfelen?’.” 

Ondanks de angst voor AI-manipulatie neemt de overgrote meerderheid geen preventieve maatregelen: slechts 13 procent heeft een codewoord afgesproken met familie of vrienden om AI-fraude zoals voice cloning of deepfake-video's te kunnen herkennen. Tegelijkertijd vindt ruim 40 procent dat mensen die in AI-trucs trappen naïef zijn. Dit oordeel is het sterkst bij jongeren: 48 procent van de 16-29 jarigen vindt slachtoffers naïef, tegenover 37 procent van de 60-69 jarigen. 

Daarnaast speelt ook cynisme een rol. Bijna drie op de tien Nederlanders (29%) geeft aan soms te denken dat voorzichtig zijn met AI toch geen zin heeft, omdat hackers en AI altijd slimmer zijn. Dit cynisme is het grootst bij 30-39 jarigen, waar 37 procent deze mening deelt. 

“Zonder gezamenlijke actie van burgers, bedrijven en overheid groeit het risico elke dag,” waarschuwt Gloudemans. We moeten onze digitale weerbaarheid versterken voordat de schade écht groot wordt.”