Cloud soevereiniteit: Tijd voor een rationeel gesprek

Event

Cloud Soevereiniteit, de mate waarin je als organisatie zeggenschap hebt over je data, infrastructuur en de voorwaarden waaronder die worden beheerd, staat hoog op de IT-agenda. En dat is niet zonder reden: steeds meer organisaties realiseren zich dat ze afhankelijk zijn van partijen en omstandigheden waar ze beperkt grip op hebben. Er is ook veel ruis: stevige koppen in het nieuws, scherpe meningen, onduidelijke claims van leveranciers en een groeiende lijst aan regels. Die kwetsbaarheid en onzekerheid voelen ongemakkelijk. Wat namelijk ontbreekt, is niet het bewustzijn van risico’s, maar een manier om concrete keuzes te maken.

Veel organisaties vallen daardoor in één van twee valkuilen:

• Risico’s onderschatten, omdat soevereiniteit te abstract of theoretisch voelt, of
• Overhaast reageren, gedreven door angst of verwachtingen uit de markt.
  
  

Een rationeel besliskader helpt om deze valkuilen tevermijden.

2025 vormde een kantel punt. Niet omdat alles ineens anders werd, maar omdat ontwikkelingen op meerdere fronten samenkwamen, en risico’s duidelijker en concreter werden:

Regelgeving is realiteit geworden. Nieuwe Europese regels hebben directe impact op hoe organisaties hun cloud landschap moeten inrichten. De NIS2‑richtlijn, de volledige werking van DigitalOperational Resilience Act (DORA) en de EU Data Act leggen striktere eisen op rond beveiliging, ketenafhankelijkheden, incidentrespons en datamobiliteit. Deze regels raken niet alleen de IT‑afdeling, maar de hele bedrijfsvoering.

Cloudproviders vallen onder steeds scherpere definities van digitale infrastructuur, met daaraan gekoppelde rapportage ­verplichtingen en sancties. Organisaties moeten kunnen aantonen dat ze hun leveranciers kennen, risico’s beheersen en migratie of exit kunnen faciliteren. Het gevolg: non-compliance is geen theoretisch risico meer, maar leidt tot concrete sancties.

De politieke en juridische context verschuift. Hoewel je als organisatie niet in politieke discussies wilt belanden, is het wél relevant dat internationale toezichthouders, privacykaders en juridische bevoegdheden onder druk staan. Dat beïnvloedt de mate van controle die je als Europese organisatie hebt over je data én je operatie, afhankelijk van de leverancier die je kiest. Concreet betekent dit onzekerheid over de beschikbaarheid en toegankelijkheid van clouddiensten en data, en over de vraag wie uiteindelijk zeggenschap heeft over je data.

De markt beweegt, maar niet altijd in dezelfde richting. Hyperscalers investeren fors in Europese oplossingen en datascheiding. De aanpak, en het daarmee samenhangende risico, verschilt sterk per hyperscaler. Niet elke"soevereine" oplossing biedt dezelfde bescherming. Europeseaanbieders worden volwassener en bouwen aan alternatieven die beter aansluitenop Europese normen. Tegelijkertijd blijven verschillen in functionaliteitbestaan, bijvoorbeeld op het gebied van AI‑diensten, geïntegreerde platformservices en automatisering. Het aanbod groeit, maar daarmee wordt het maken van een keuze niet eenvoudiger.

De hoeveelheid informatie rond cloud soevereiniteit is groot, maar zinvol handelen begint bij een paar kernvragen. Deze vragen helpen om abstracte risico’s te vertalen naar concrete, onderbouwde beslissingen per workload.

Cloud soevereiniteit draait niet om het mitigeren van één type risico. Daarom is het belangrijk om de bredere context van risico’s meewegen. De volgende aspecten vormen een kader voor het maken van keuzes rondom cloud soevereiniteit:

• Regelgeving: welke gegevens worden er verwerkt en welke contractuele verplichtingen en wet- en regelgeving zijn van toepassing op die verwerking?
• Continuïteit: hoe afhankelijk ben je van specifieke leveranciers of platformen, en hoe ga je om met een (beveiligings)incident of plotselinge onbeschikbaarheid?
• Strategische autonomie: hoeveel vrijheid wil je behouden om in de toekomst andere keuzes te kunnen maken, zonder vastgeketend te zitten aan één partij of platform?
  
  

Door workloads langs deze drie dimensies te bekijken,ontstaat duidelijkheid over het risicoprofiel en daarmee over welke maatregelen passend zijn.

Niet elke workload vereist dezelfde mate van bescherming enautonomie. Sommige systemen bevatten gevoelige data of hebben wettelijke verplichtingen. Andere zijn minder kritisch en kunnen uitstekend in een reguliere cloudomgeving draaien.

Juist daarom is het belangrijk om duidelijke keuzes te makenper workload. Keuzes gebaseerd op een duidelijk besluitvormingskader. Door dit expliciet te maken, kun je gerichter investeren én onnodige complexiteit voorkomen.

Soevereiniteit heeft een prijs, en die prijs is niet alleen uit te drukken in euro’s. Sommige geavanceerde diensten hyperscalers zijn (nog)niet beschikbaar bij Europese alternatieven, of alleen in beperktere vorm. Dat betekent dat je soms moet inleveren op functionaliteit die je eerder alsvanzelfsprekend beschouwde.

Ook de operatie vraagt tijd en mensen die specifieke kennis in huis hebben. Juist die expertise is schaars, omdat veel professionals hun ervaring hebben opgebouwd met platformen van hyperscalers. Daar komt bij: tijden aandacht die je besteedt aan soevereiniteits vraagstukken, kun je niet besteden aan, bijvoorbeeld, innovatie en efficiëntie. Deze kosten maken soevereiniteit dan ook meer dan alleen een technische keuze.

De twee valkuilen, negeren of paniekeren, hebben één ding gemeen: ze vermijden het echte werk van besluitvorming. Dat is geen optie meer. Wetgeving is van kracht, handhaving neemt toe en incidenten stapelen zich op.

Tegelijkertijd is “overstappen op een Europese cloud” geen strategie maar een slogan. De verschillen in functionaliteit zijn groot, migratie kost tijd en middelen, en niet elke omgeving biedt dezelfde mate van volwassenheid. Overhaaste keuzes leveren zelden de wendbaarheid op die organisaties zoeken.

Geïnformeerde beslissingen per workload, met een heldere afweging tussen risico’s, regelgeving en functionaliteit zijn de enige uitkomst. Niet alles hoeft tegelijk, en niet alles hoeft hetzelfde te zijn, maar elke keuze moet wél te verantwoorden zijn. Begin met het stellen van de juiste vragen.

Wij werken aan een praktisch raamwerk om keuzes te maken op het gebied cloud soevereiniteit. Gebaseerd op architectuur, kansen en risico’s,en bedoeld om organisaties te helpen rationele keuzes te maken. Dit doen we nadrukkelijk niet alleen De vraagstukken zijn breed, en juist de combinatie van verschillende perspectieven, uit diverse sectoren, met uiteenlopende risicoprofielen en ervaringen, levert inzichten op die je in isolatie niet krijgt.

Daarom organiseren we in maart een sessie voor zowel besluitvormers en technische experts om open het gesprek aan te gaan en ervaringen uit te wisselen:

• Strategische round table: voor besluitvormers en beïnvloeders met aandacht voor regelgeving, risicokaders, leverancierskeuzes en organisatorische impact.

• Technische round table: voor architecten en andere technische experts over architectuurpatronen, afhankelijkheden, migratieaanpakken en platformkeuzes.

Geen verkooppraatjes, geen marketing maar een open gesprek met peers die met dezelfde vraagstukken bezig zijn. Aan het eind van de sessie ga je naar huis met een concreet beeld van hoe andere organisaties cloud soevereiniteit benaderen en welke afwegingen zij maken. Geen kant-en-klare oplossingen, maar wel een scherper eigen kader om beslissingen te nemen.

Geïnformeerde beslissingen per workload, met een heldere afweging tussen risico’s, regelgeving en functionaliteit zijn de enige uitkomst. Niet alles hoeft tegelijk, en niet alles hoeft hetzelfde te zijn, maar elke keuze moet wél te verantwoorden zijn. Begin met het stellen van dejuiste vragen.

De round tables vinden plaats op donderdag 19 maart op ons kantoor in Nieuwegein. We starten om 15:00 met ontvangst en koffie: gelegenheid om bij tepraten en elkaar te leren kennen voordat we inhoudelijk aan de slag gaan. Na de sessies sluiten we de middag af met een gezamenlijk diner, zodat er ook informeel ruimte is om ervaringen uit te wisselen en het gesprek voort tezetten.

Aanmelden kan via: Registreren | Round table Cloud soevereiniteit