Grote ambities, weerbarstige praktijk: zo breng je de energietransitie in beweging

 

Nieuws

De energietransitie is meer dan een technisch vraagstuk. De echte spanning zit niet in kabels of kilowatts, maar in organisaties die moeten veranderen terwijl hun omgeving voortdurend meebeweegt. In samenwerking die noodzakelijk is, maar tegelijkertijd complexiteit toevoegt. En in de vraag hoe je grote ambities vertaalt naar dagelijks werk. Deze blog gaat over verder kijken: naar wat er écht nodig is om beweging te maken in de energietransitie.

De energietransitie is overal zichtbaar. Zonnepanelen op daken van woningen, bedrijven en agrarische schuren zijn gemeengoed geworden. Windmolens tekenen het landschap. Laadpalen vullen woonwijken en parkeergarages. Warmtenetten leggen straten open in wijken die van het gas af gaan.

Maar wie iets verder kijkt, ziet dat de echte spanning niet in het straatbeeld zit. Die zit achter de schermen. In organisaties die sneller moeten veranderen dan ze historisch gewend zijn. In ketens die ooit logisch waren ingericht, maar nu schuren. En in mensen die weten waar ze naartoe willen, maar vastlopen in hoe ze daar komen.

Om de energiedoelen te halen, moeten netbeheerders, leveranciers, overheden en aannemers intensiever samenwerken dan ooit. Tegelijkertijd nemen digitalisering, schaalvraagstukken, governance en regelgeving toe. Achter elk technisch vraagstuk gaat een organisatorische werkelijkheid schuil met afdelingen die in verschillende ritmes werken, verantwoordelijkheden die elkaar raken en belangen die niet vanzelf samenvallen.

Van optimaliseren naar samenwerken

Lange tijd was de energiesector ingericht op optimalisatie binnen de eigen silo’s. Iedere silo had een duidelijke rol, eigen processen en heldere verantwoordelijkheden. Dat werkte. Zolang de wereld overzichtelijk bleef.

Die tijd is voorbij. De energietransitie vraagt om samenwerking tussen partijen die elkaar nodig hebben, maar die niet vanzelfsprekend samenwerken. En precies daar ontstaat frictie. Want samenwerken vergroot de complexiteit: meer stakeholders, meer overleg, meer afstemming en paradoxaal genoeg vaak minder voortgang.

Sabrina Palermo, Senior Consultant Energietransitie bij Conclusion Consulting, ziet het dagelijks terug: “De wil om samen te werken is er absoluut. Tegelijkertijd brengt elke organisatie haar eigen systeem, regels, belangen en tempo’s mee. Juist dat maakt het ingewikkeld.” De reflex is dan vaak: nóg meer afstemming, nóg een overlegtafel. Maar samenwerking organiseren is iets anders dan samenwerking laten werken.

Complexiteit zit niet in de ambitie, maar in de uitvoering

Op strategisch niveau is de richting meestal glashelder. Organisaties weten wat er moet gebeuren: verduurzamen, digitaliseren, toekomstbestendig worden. De echte worsteling zit in de vertaling naar het dagelijks werk. Hoe maak je zo’n grote beweging concreet? En hoe zorg je dat mensen niet alleen begrijpen wat er moet gebeuren, maar er ook naar handelen?

Tom Ouwens, Sectormanager Energie & Utility bij Conclusion Consulting, herkent dat spanningsveld: “Veel organisaties hebben sterke visies en plannen. Maar tussen die plannen en de werkvloer zit een wereld van processen, routines en belangen. In de vertaling van strategie naar executie ontstaat vertraging.”

Die vertraging is zelden het gevolg van weerstand. Vaker is het een logisch resultaat van hoe organisaties zijn ingericht: hiërarchisch, in ketens, met duidelijke overdrachtsmomenten en controles. Dat is veilig en beheersbaar, maar stroperig in een context waarin snelheid en samenhang cruciaal zijn.

Verder kijken betekent: het simpeler maken

Bij Conclusion Consulting begint verder kijken niet met grotere plannen of nieuwe modellen, maar met het terugbrengen van complexiteit. Niet door de opgave kleiner te maken, maar door haar behapbaar te maken. Sabrina: “Wij beginnen liever klein en we maken verandering vanaf dag één onderdeel van de dagelijkse praktijk.”

Dat vraagt om een andere houding. Verandering is geen fase die je ‘uitrolt’, maar een continu proces waarin denken en doen samenvallen. Door klein te beginnen – met echte situaties, echte mensen en echte keuzes – neem je mensen stap voor stap mee en wordt verandering onderdeel van het DNA van de organisatie. Zo ontstaat beweging die niet alleen op papier werkt, maar ook in de praktijk standhoudt.

De waarde van de externe blik

In die complexiteit kan een externe partij iets toevoegen wat intern vaak lastig is: afstand. Niet gebonden aan bestaande verhoudingen, interne politiek of historische keuzes. Die afstand maakt het mogelijk om steeds opnieuw het gezamenlijke doel centraal te stellen.

Sabrina: “Doordat wij niet in het systeem zitten, kunnen we makkelijker benoemen waar het schuurt. En kunnen we gesprekken voeren die anders blijven liggen.” Die rol is geen kwestie van adviseren vanaf de zijlijn. Het is meewerken, meebouwen en samen leren, met als expliciet doel om uiteindelijk overbodig te worden. Organisaties zo ondersteunen dat zij de verandering zelf kunnen voortzetten.

Niet harder werken, maar anders kijken

De energietransitie vraagt om een andere manier van kijken. Naar samenwerking, naar verandering en naar de rol van mensen daarin. Tom: “Echte vooruitgang ontstaat doordat je durft te beginnen en onderweg bijstuurt.” Verder kijken betekent: voorbij de korte termijn, voorbij de grenzen van de eigen organisatie. Het is kijken naar wat nodig is om beweging te creëren en die beweging vast te houden.

Herken je de complexiteit van samenwerken in de energietransitie? We denken graag mee over hoe samenwerking kan bijdragen aan versnelling en voortgang. Plan een kennismaking met onze experts.